تبلیغات
سون پلاس+ - ارایه تلمیح و تضمین

سون پلاس+
 
مطالب هفتمی ها

خوش آمدید
 
نوشته شده در تاریخ جمعه 14 فروردین 1394 توسط عرفان پیامی

تلمیح

 تلمیح در لغت یعنی به گوشه ی چشم اشاره كردن و در اصطلاح آن است كه گوینده در ضمن كلام خویش  به آیه ، حدیث ، داستان ، واقعه ی تاریخی ، اسطوره و افسانه  اشاره داشته باشد . به عبارت دیگر اگر با شنیدن یا دیدن بیت یا عبارتی ، داستان ، آیه و حدیث ، واقعه ای تاریخی و اساطیری را به یاد آوریم آرایه تلمیح حاصل می گردد . 

مثال1 : ما قصّه ی اسكندر و  دارا نخوانده ایم             از ما به جز حكایت مهر و وفا مپرس

توضیح : شاعر  در مصراع اول با آوردن دو نام اسكندر و دارا به ماجراهای نبرد اسكندرمقدونی و داریوش سوم پادشاه هخامنشی اشاره دارد و در مصرع دوم « مهر و وفا » بیش تر یاد آور عشق و دوستی است اما نام داستانی نیز بوده است. داستانی عاشقانه كه قهرمانانش « مهر » و « وفا » نام داشته اند .

مثال2 :      آسمـان بار امانت نتوانست كشید           قـرعه ی فـال به نـام من دیوانه زدند

توضیح : اشاره به آیه ی « انا عرضنا الامانه علی السموات و الارض ... . »

مثال 3 :  مهر او بلانشینان را كشتی نوح است .

توضیح : عبارت به داستان كشتی حضرت نوح اشاره دارد .

نكته 1 :در آرایه ی تلمیح تنها با ذكر یك واژه  می توان به داستان ، آیه ، حدیث و رویدادی پی برد.

نكته 2 : اگر عبارتی به معنی و مضمون كلّی آیه یا حدیثی اشاره كند آرایه ی تلمیح است .

مثال : خوردست خدا ز روی تعظیم            سوگند به روی همچو ماهت

این بیت اشاره به آیه ی « لعمرك انّهم لفی سكرتهم یعمهون» دارد ؛یعنی ، به جان تو سوگند كه آنان در مستی خود سرگردانند .

 مثال دیگر : در معركه ی قلوب مجاهدان خدا ، آرامشی كه حاصل ایمان است ، حكومت دارد .

عبارت اشاره دارد به : الا بذكرالله تطمئنّ القلوب : دلها با نام خدا آرامش می گیرد

نكته3 : گاهی در آرایه ی تلمیح ، آرایه ی مراعات نظیر هم به كار می رود . 

مثال :    بیستون بر سر راه است ، مباد از شیرین         خبـری گفتـه و غمگیـن دل فرهاد كنید

بیستون ، شیرین ، فرهاد  : تلمیح و مراعات نظیر

نكته 4 : لازمه ی آگاهی و بهره مندی از تلمیح ، آگاهی داشتن  از  دانسته ای است كه شاعر یا نویسنده به آن اشاره می كند .

تضمین

     آن است كه شاعر یا نویسنده در میان كلام ( شعر یا نثر ) خود آیه ، حدیث ، مصراع یا بیتی را از شاعر دیگر عیناً بیاورد .

نكته : اگر بیت یا مصراعی از شاعر دیگر به عنوان تضمین بیاورد معمولاً نام آن شاعر به گونه ای ذكر می شود .

نكته : معمولاً مصراع یا بیت تضمین شده داخل گیومه قرار می گیرد .

هدف از تضمین :   

1- اعتبار بخشیدن به سخن     

2- خلاصه كردن مفاهیم گسترده و طولانی

3-  ضمانت برای اثبات ادعا

مثال1 : 

      چـه زنـم چو نـای هـردم زنـوای سـاز او دم        كه لسان غیب خوشتر بنوازد این نوا را

      « همه شب در این امیدم كه نسیم صبحگاهی        بـه پیـام آشنـایی بنـوازد ایـن نـوا را »

توضیح : بیت دوم این شعر را شهریار از حافظ تضمین كرده است .

مثال 2 :

چه خوش گفت فردوسی پاكزاد                     كه رحمت بر آن تربت پاك باد

« میازار موری كه دانه كش است                   كه جان دارد و جان شیرین خوش است »

توضیح : بیت دوم شعر را سعدی از فردوسی تضمین كرده است .

مثال3 :

عاكفان كعبه ی جلالش به تقصیر عبادت معترف كه : ما عبدناك حقّ عبادتك

توضیح : سعدی در كلامش حدیث « ما عبدناك حقّ عبادتك » را به طور كامل ذكر كرده است .پس عبارت آرایه ی تضمین دارد نه تلمیح .

 






طبقه بندی موضوعات: ادبیات، 
برچسب ها: تلمیح، تضمین، هدف از تضمین،  
.: Weblog Themes By Pichak :.


تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است / طراحی : پیچک

  • paper | سی پی | هیت شا